We krijgen veel vragen over schenken op papier vanwege de wetswijziging die dat vanaf 2027 ongunstiger maakt. Inmiddels lijkt het erop dat het Belastingplan 2027 ook door de Eerste Kamer aanvaard zal gaan worden. Diverse notarissen wijzen erop dat snel actie nodig is omdat hun agenda tot eind van het jaar al bijna vol zit.
Achtergrond schenken op papier
Schenken op papier wordt vooral toegepast door ouders die geen grote bedragen per bank willen of kunnen overmaken aan hun kinderen, maar wel vermogen willen overhevelen. Daarvoor bestaat al heel lang de mogelijkheid om te schenken op papier. Dat kan onder de volgende voorwaarden:
De schenking moet in een notariële akte worden vastgelegd
In die akte verklaren de ouders een bedrag schuldig te zijn aan hun kinderen.
Over die schuld moeten de ouders daadwerkelijk ieder jaar 6% rente betalen aan hun kinderen.
Fiscaal voordeel 1 besparing erfbelasting
Vaak gaat het bij papieren schenkingen om bedragen boven de vrijstellingen voor de schenkbelasting tot maximaal de eerste schijf van 10%, dus tot een belaste schenking van € 158.669 in 2026. Vaak is de eenmalig verhoogde vrijstelling al benut. Dan kan alleen de jaarlijkse vrijstelling van in 2026 € 6.908 toegepast worden. Totaal kan dan in 2026 in de tegen het laagste tarief maximaal € 165.577 per kind geschonken worden. Daarover is dan na aftrek van de vrijstelling 10% schenkbelasting verschuldigd dus € 15.866 per kind. Uiteraard mogen ook lagere bedragen op papier geschonken worden.
Als aan de genoemde voorwaarden voldaan is, wordt de papieren schenking na overlijden van een ouder als schuld op de nalatenschap van die ouder in mindering gebracht. Bij hogere belaste nalatenschappen die aan de top in de hoogste schijf tegen 20% erfbelasting belast worden, bespaart die aftrek van de schuld dus 20% erfbelasting, terwijl eerder “slechts” 10% schenkbelasting is betaald.
Indien het overlijden binnen enkele jaren na de schenking plaatsvindt, levert dat dus een belastingbesparing op.
Vaak is overlijden echter pas veel later aan de orde. Dan levert de papieren schenking wat dit betreft geen voordeel op, want tegenover lagere erfbelasting staat dan de vele jaren eerder betaalde schenkbelasting die anders in het vermogen meegegroeid zou zijn met jaarlijkse rendementen.
Fiscaal voordeel 2 forse rentebetalingen
Normaliter is 6% rente betalen niet wenselijk, maar hier gaat het om betaling aan de kinderen. Die betaling verlaagt het vermogen van de ouders nog verder en wordt ontvangen door de kinderen die ermee kunnen doen wat zij willen. Als zij de ontvangen rente gaan beleggen, kunnen zij naast de relatief forse renteontvangsten verdere rendementen daarover behalen.
Die hoge rente van 6% is nu nog toegestaan en leidt dus tot vermogensoverheveling naar de kinderen. Dit is in de meeste gevallen het belangrijkste reden voor schenken op papier. Stel dat op papier € 100.000 per kind is geschonken, dan gaat het jaarlijks om € 6.000 rentebetaling aan en dus vermogensoverheveling naar ieder kind.
Nadelen
Veel vermogende ouders passen de papieren schenking niet toe omdat de forse rentebetalingen tot liquiditeitsproblemen kunnen leiden of omdat ze de schenking niet op papier maar daadwerkelijk per bank willen geven en/of niet langs een notaris willen gaan of toch aanhikken tegen de verschuldigde schenkbelasting.
Soms is een reden om niet op papier te schenken dat een box 3 nadeel kan optreden indien kinderen over de vordering het hoogste box 3-forfait moeten toepassen, terwijl de ouders slechts het lage forfait voor schulden in box 3 kunnen toepassen. Ook kan een reden zijn dat de ouders niets hebben aan een schuld in box 3 indien hun vermogen vooral in een B.V. zit. Verder leidt de vordering bij de kinderen soms tot lagere toeslagen indien toegestane vermogensgrenzen worden overschreden.
Verder zijn er situaties bekend waar op basis van het toenmalige vermogen zeer hoge papieren schenkingen zijn gedaan, maar na verloop van jaren een forse daling van vermogen optrad en per saldo een lage of zelfs negatieve nalatenschap ontstond waardoor tegenover de betaalde schenkbelasting helemaal geen erfbelastingbesparing meer stond.
Conclusie en actie 2026
Schenken op papier kan gunstig zijn, maar dat is dus niet per definitie het geval. De hoogte van het vermogen van de ouders en verwachtingen over de toekomst van dat vermogen en over de hoogte van de toekomstige nalatenschap en verdeling daarvan spelen een rol. Ook moeten de ouders de jaarlijkse rente kunnen en willen betalen. In de praktijk wordt de papieren schenking dan ook meestal toegepast door ouders met een fors vermogen die de jaarlijkse rente zonder probleem kunnen betalen en waarbij de kinderen toch al geen recht hebben op toeslagen. In andere gevallen is het de moeite en kosten vaak niet waard.
Wie toch nog voor het laatst wil profiteren van de huidige voorwaarden en voordelen, moet nog dit jaar 2026 door de notaris een schenkingsakte laten opmaken. Voor papieren schenkingen vanaf 2027 geldt namelijk dat de schulden geen erfbelastingbesparing meer opleveren, want die worden dan bij de nalatenschap geteld. Verder gaat waarschijnlijk vanaf 2028 de verplichte rente naar 3%, zodat dan ook het voordeel van vermogensoverheveling door de hoge rentebetalingen verloren gaat.
Voor vragen over de gevolgen in jouw persoonlijke situatie kun je terecht bij jouw belastingadviseur van Lansigt.